Netbeheerder Enexis deed op 6 oktober 2025 een opvallende oproep: leg een zaklamp klaar voor deze winter. Waarom? Er is namelijk sprake van een dreigende overbelasting van het stroomnet met als gevolg een stroomuitval in de winter op dagen dat het heel koud is. Het kan dus zijn dat je voor een paar uur geen stroom hebt. Maar wat betekent dit precies? Dat ga je lezen in dit artikel.
Wat is er precies aan de hand: overbelasting dreigt
De boodschap van Enexis is duidelijk: het stroomnet kraakt in zijn voegen. Met andere woorden, er kan sprake zijn van stroomuitval door mogelijke overbelasting van het energienetwerk.
Op koude (vorst)dagen gebruiken huishoudens en bedrijven veel stroom. Iedereen zet massaal de verwarming en energie-intensieve apparaten aan. Dit is voornamelijk het geval tijdens de spitsuren tussen 7.00 en 10.00 uur en tussen 16.00 en 21.00 uur. Het piekgebruik kan zo hoog worden dat het stroomnet de vraag niet aankan, waardoor het net op die momenten overbelast raakt en er schade ontstaat aan kabels of elektriciteitsstations. Enexis kan in het uiterste geval een deel van het stroomnet tijdelijk uitschakelen. Het bedrijf benadrukt dat de kans op stroomuitval klein is, maar dat de impact potentieel groot is.
Goed om te weten: Deze situatie gaat overigens niet over langdurig stroomuitval, zoals we eerder dit jaar in Spanje en Portugal zagen. Het gaat eerder over een uitval van niet langer dan een paar uur.
Welke gebieden lopen het risico op stroomuitval in de winter?
Er zijn 22 gebieden in Nederland die als kritieke plekken zijn aangewezen en het risico lopen op stroomuitval in de winter. Dat gebeurt niet overal tegelijk, maar wel in specifieke gebieden waar Enexis de netbeheerder is. Dit gaat om delen verspreid over Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg. Het kan gaan om zo'n 20.000 tot 30.000 aansluitingen per keer, en het kan dagen achter elkaar gebeuren.
Wat is de oplossing?
Gelukkig wordt er niet alleen gewaarschuwd door Enexis. Er wordt ook nagedacht over verschillende maatregelen voor een toegankelijk stroomnet. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei heeft samen met Netbeheer Nederland, Energie-Nederland en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) de afgelopen periode een nieuw tariefstelsel uitgewerkt. Dit betekent dat consumenten vanaf 2028 een tijdsafhankelijk nettarief betalen met vier prijsniveaus verdeeld over vijf tijdsblokken.
Tijdsafhankelijk nettarief: dit is het nieuwe tariefstelsel
Het idee achter het veranderende energiesysteem is simpel: het spreiden van stroomverbruik vermindert de kans op uitval. Wie stroom verbruikt als er voldoende capaciteit is, wordt beloond. Zet je de wasmachine aan op een rustig moment? Of kun je de elektrische auto in de nacht opladen wanneer er weinig vraag naar stroom is? Dan betaal je minder voor je netstroomgebruik.
Via dit nieuwe idee willen de netbeheerders consumenten verleiden om slim met het net om te gaan, zonder dat er onnodige verzwaringen nodig zijn. Als je een dynamisch energiecontract hebt, ben je al vast bekend met deze werkwijze.
Tussen nu en 2028: wat gaat er gebeuren?
De invoering van het nieuwe tariefstelsel duurt nog even. Netbeheer Nederland werkt momenteel aan een codewijzigingsvoorstel dat begin 2026 wordt ingediend bij de ACM. Na beoordeling en consultatie gaat het nieuwe nettarief in 2028 van start. En in de tussentijd? Het huidige systeem blijft gewoon bestaan, waardoor de druk op het net tijdens piekmomenten een probleem blijft.
Ook voor grootverbruikers tijdsafhankelijke tarieven
Voor grootverbruikers wordt er ook gewerkt aan tijdsafhankelijke tarieven. Onderzoek van CE Delft laat zien dat dit de investeringsopgave van netbeheerders met maar liefst € 4,5 miljard kan verlagen. Dat scheelt op korte termijn een hoop werk aan het net en uiteindelijk ook kosten die anders bij iedereen terechtkomen.
Wat kun je nu al doen om stroomuitval op heel koude dagen te verkleinen?
Je hoeft niet tot 2028 te wachten om slim om te gaan met je energieverbruik. Verspreid nu al jouw verbruik over de dag en verminder je verbruik tijdens piekuren. Zo kun je beter de wasmachine of de vaatwasser aanzetten na de lunch in plaats van na thuiskomst van het werk. Zeker als je een dynamisch energiecontract hebt, loont het nu al om je stroomverbruik te verschuiven naar momenten waarop het goedkoper is. Tijdens dalmomenten betaal je niet alleen minder voor de energie zelf, je ontlast ook het net.
Kies voor slimme technieken
Met slimme oplossingen zoals een thuisbatterij of de techniek ‘slim laden’ voor je elektrische auto kun je daar automatisch van profiteren. Je batterij laadt op wanneer de prijzen laag zijn en levert stroom aan je huis tijdens de piekuren. Zo bespaar je geld en help je het stroomnet tegelijk een handje. Je kunt ook een thuisbatterij als noodstroomvoorziening aanschaffen om bij stroomstoringen je belangrijkste apparaten aan te houden.
Wat moet ik doen als de stroom uitvalt in de winter?
Gebeurt het toch dat de stroom uitvalt? Het is verstandig om je voor te bereiden op enkele uren zonder stroom. Zorg voor basisbenodigdheden als een EHBO-set, zaklampen met extra batterijen, en een radio op batterijen in een noodpakket. Ook is het verstandig om de warmte in huis te houden door bijvoorbeeld deuren van ongebruikte kamers te sluiten en alert te zijn op tekenen van bevriezing of onderkoeling. Maar natuurlijk houden we liever de stroom gewoon aan.
