Netcongestie in Nederland uitgelegd: oorzaken, cijfers en de vergoeding voor je batterij, laadpaal of warmtepomp
Netcongestie in Nederland uitgelegd: oorzaken, cijfers en de vergoeding voor je batterij, laadpaal of warmtepomp
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op bepaalde momenten en plekken vol raakt — een file op het stroomnet. Eind 2025 stonden ruim 15.000 grootverbruikers op de wachtlijst voor een aansluiting, en vanaf 1 juli 2026 geldt dit ook voor huishoudens in de drukste gebieden. Tegelijk is er goed nieuws: netbeheerders betalen sindsdien een landelijke vergoeding aan huishoudens die hun thuisbatterij, laadpaal of warmtepomp op de drukste momenten laten bijsturen — ergens tussen de €60 en €120 per kW per jaar. In dit artikel leggen we uit hoe dat precies zit, met de bronnen erbij.
Wat is netcongestie precies?
Het elektriciteitsnet is aangelegd op basis van de vraag en het aanbod van een aantal jaren geleden. Sindsdien is er in korte tijd veel meer elektriciteit bijgekomen: van zonnepanelen en windturbines, maar ook veel meer vraag door elektrische auto's, warmtepompen en datacenters. Op sommige plekken en momenten kan de kabel dat niet meer aan — dat heet netcongestie. TenneT en regionale netbeheerders zoals Stedin, Liander en Enexis houden continu bij waar dit gebeurt.
Waarom neemt netcongestie toe?
De belangrijkste oorzaken zijn elektrificatie (elektrische auto's, warmtepompen, datacenters) en de groei van decentrale opwek (zonnepanelen, windturbines) — terwijl de netcapaciteit niet in hetzelfde tempo meegroeit. Er speelt ook een dagelijks patroon: veel mensen komen ’s avonds tussen 16.00 en 21.00 uur thuis van werk. Precies op dat moment gaat de laadpaal aan, wordt het avondeten gekookt en warmt het huis op — terwijl de zon niet meer schijnt. Doordat dit in dezelfde straat of wijk vaak gelijktijdig gebeurt, ontstaat op die momenten de meeste druk op het lokale net.
Hoe groot is het probleem? De cijfers
Eind 2025 stonden 15.014 grootverbruikers op de wachtlijst voor een nieuwe of grotere aansluiting — een stijging van 26% ten opzichte van een jaar eerder, goed voor 9,3 GW aan wachtend vermogen. Wachttijden voor een nieuwe aansluiting liepen in 2025 op tot gemiddeld 45 weken, en het verzwaren van een bestaande aansluiting duurde gemiddeld 21 weken (bron: Duurzaam Ondernemen). Vanaf 1 juli 2026 geldt de wachtlijst ook voor gewone huishoudens in gebieden met netcongestie (bron: Energievergelijker.nl). De drukte concentreert zich vooral in Flevoland, Gelderland, Utrecht en delen van Brabant en Limburg.
Wat doet Nederland eraan? Het Landelijk Actieprogramma Netcongestie
Netbeheerders, het ministerie en de ACM werken sinds december 2022 samen in het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN), met drie sporen: sneller bouwen (netverzwaring), het net beter benutten, en energieverbruik flexibeler maken. Dat laatste spoor is waar de vergoeding voor huishoudens vandaan komt.
Congestiemanagement en GOPACS: de markt voor flexibiliteit
Netbeheerders lossen congestie waar mogelijk op via de markt, niet alleen via bouwprojecten. Op het platform GOPACS — een samenwerking tussen TenneT en de regionale netbeheerders — kunnen partijen bieden om hun stroomvraag op een bepaald moment te verhogen of te verlagen. Dit heette lange tijd vooral iets voor grote zakelijke afnemers, via zogeheten redispatch met biedplicht. Inmiddels is dit principe ook opengesteld voor huishoudens.
De nieuwe stap: ook huishoudens krijgen een vergoeding
Sinds 2026 stellen Enexis, Liander en Stedin gezamenlijk een landelijke vergoeding beschikbaar voor huishoudens die hun thuisbatterij, laadpaal of (hybride) warmtepomp automatisch laten bijsturen op de drukste momenten. Energieleveranciers — waaronder NextEnergy — vertalen dit naar een aanbod voor hun klanten (bron: Netbeheer Nederland). Een jaar eerder liep al een pilot met 35.000 huishoudens in 21 gebieden; het doel is nu om door te groeien naar 50.000 à 70.000 huishoudens, samen goed voor tot 255 megawatt aan flexibel vermogen — ongeveer het stroomverbruik van een stad als Haarlem.
Hoeveel bedraagt de vergoeding?
Netbeheerders betalen marktpartijen (zoals energieleveranciers) een beschikbaarheidsvergoeding van €60 tot €120 per kW per jaar, afhankelijk van hoe lang per keer wordt bijgestuurd: €60 bij 2 uur inzet, €90 bij 4 uur, en €120 bij 6 uur (bron: Solar Magazine). Dit is de vergoeding op marktniveau — wat dit concreet voor jouw thuisbatterij, laadpaal of warmtepomp betekent, hangt af van het vermogen van je apparaat en verschilt dus per apparaat. NextEnergy geeft de vergoeding die wij van de netbeheerder ontvangen altijd 1-op-1 aan jou door, zonder inhouding. Een vast bedrag per klant kunnen we niet garanderen: het hangt af van de vergoeding die op dat moment geldt.
Waarom doen zonnepanelen (nog) niet mee?
De eerste landelijke uitvraag is bewust beperkt tot apparaten die verbruik kunnen bijsturen: thuisbatterijen, hybride en all-electric warmtepompen, en laadpalen. Zonnepaneelomvormers zijn hier vooralsnog geen onderdeel van — netbeheerders onderzoeken of dat apparaattype in een volgende marktuitvraag kan worden toegelaten (bron: Solar Magazine). Zodra dat verandert, passen we deze pagina aan.
Wat merk je hiervan in de praktijk?
Op de meeste dagen merk je helemaal niets. Alleen op de allerdrukste momenten — vaak ’s avonds tussen 16.00 en 21.00 uur in de winter — kan jouw apparaat heel even worden bijgestuurd. Zodra de piek voorbij is, gaat alles vanzelf weer verder zoals normaal.
Wat kun jij doen?
Check op onze pagina over verdienen met netcongestie of jouw postcode al meedoet, en meld je aan. Doet je postcode nog niet mee? Dan kun je je alvast aanmelden — we laten het je weten zodra het bij jou kan.
Veelgestelde vragen
Is de vergoeding gegarandeerd?
Nee. Omdat de vergoeding afhangt van wat de netbeheerder op dat moment betaalt, kunnen we geen vast bedrag garanderen.
Heb je meerdere apparaten?
Heb je een thuisbatterij, laadpaal én warmtepomp? Dan ontvang je voor elk apparaat afzonderlijk een vergoeding.
Hoe en wanneer ontvang je de vergoeding?
Je ontvangt de vergoeding via je jaarnota.
Moet ik zelf iets instellen?
Na aanmelding nemen we contact met je op om te bespreken wat dit voor jouw specifieke situatie betekent.
Geraadpleegde bronnen
- TenneT — Standpunt netcongestie
- Netbeheer Nederland — Landelijk Actieprogramma Netcongestie
- Netbeheer Nederland — Netbeheerders en energieleveranciers schalen flexibiliteit bij huishoudens fors op
- GOPACS — platform voor congestiemanagement
- Stedin — Redispatch met biedplicht
- Solar Magazine — Netbeheerders betalen tot 120 euro per kilowatt flexvermogen
- Duurzaam Ondernemen — Wachtlijst netcongestie cijfers
- Energievergelijker.nl — Wachtlijst stroomaansluiting per 1 juli 2026
- ACM — Transporttarieven en elektriciteitsopslag
De kern van het artikel
